Voorwoord
1.1 Voorwoord
Het jaar 2025 van VEVAM kenmerkt zich door zeer intensieve onderhandelingen over de collectieve vergoedingen voor filmmakers. Met RODAP zijn de al vele jaren lopende onderhandelingsgesprekken over de betaling aan makers van een billijke vergoeding voor VOD-exploitatie in 2025 voortgezet. Daarnaast zijn nieuwe onderhandelingen gestart over de wettelijke uitzend- en kabelvergoedingen. Het laatste akkoord gesloten daarover had een looptijd van 5 jaar en liep eind 2024 af.
Video on demand (VOD)
Bij de nieuwe wet Auteurscontractenrecht, een herziening van de Nederlandse Auteurswet die in werking is getreden per 1-1-2026, heeft de wetgever voor het regelen van een VOD vergoeding voor de filmmakers helaas niet gekozen voor het beste middel: wettelijk verplicht collectief beheer. In plaats daarvan is de voorkeur gegeven aan collectieve onderhandelingen op ‘vrijwillige’ basis tussen beroepsorganisaties van makers enerzijds, en producenten en streamingsdiensten anderzijds, over de hoogte van een vergoeding te betalen voor het VOD gebruik van Nederlandse filmwerken. Een en ander leidt tot een uiterst complexe regeling met kettingbedingen in de contracten tussen makers en producenten. Ook blijken marktpartijen niet bereid om de vergoeding voor het VOD gebruik van de filmwerken in het buitenland hierin mee te nemen, terwijl Nederlandse filmwerken en series meer en meer ook in andere landen worden bekeken. De rol van de collectieve beheersorganisaties wordt beperkt tot de uitvoering van een te bereiken akkoord.
Al vanaf 2023 vinden de onderhandelingen plaats met een door de wetgever aangestelde gespreksleider, die in het voorjaar 2024 de contouren heeft geschetst voor een door de VOD-aanbieders aan de makers te betalen billijk percentage van 6% over de met streaming van Nederlandse producties gegenereerde omzet. Partijen konden zich hierin vinden. Vervolgens liepen de onderhandelingen met RODAP tot eind 2025 door over alle overige voorwaarden van een raamovereenkomst. Die hebben inmiddels wel hun eindfase bereikt en de verwachting is dat een definitief branche-breed akkoord dit jaar kan worden getekend en tot uitvoering kan komen.
Uitzending/kabeldoorgifte (BMS)
In 2015 is voor een periode van 5 jaar het Convenant gesloten waarbij de vergoeding voor het uitzenden van filmwerken in Nederland is geregeld, welke afspraken vervolgens met een Addendum zijn verlengd tot en met het jaar 2024. Gedurende 2025 hebben onderhandelingen met RODAP plaatsgevonden over een nieuwe regeling met ingang van 1-1-2025, welke nog niet hebben geleid tot overeenstemming. Wel hebben de distributeurs van televisiezender-pakketten op basis van een voorschotregeling de verschuldigde vergoedingen voor filmmakers doorbetaald op het tariefniveau van 2024, derhalve nog zonder een inflatiecorrectie. Deze onderhandelingen lopen door in 2026, hiervan moet het resultaat worden afgewacht.
De positie van de makers moet in alle onderhandelingen sterk bevochten worden. VEVAM werkt daarbij voor regisseurs heel nauw en goed samen met Lira voor de schrijvers. Er wordt ook in gezamenlijkheid met organisaties van andere filmmakers onderhandeld. Het is een uitdaging om daarbij onderling goed op één lijn te komen en om in voldoende mate extra incasso voor nieuwkomers te realiseren, zodat de aanspraken van alle makers naar behoren kunnen worden gehonoreerd.
Financiële resultaten
De in 2025 gerealiseerde rechtenopbrengst van 8,4 miljoen (2024: 9,8 miljoen) is lager dan vorig jaar. Dit heeft te maken met een te late betaling van de BMS-vergoeding door een grote kabeldistributeur over het tweede halfjaar van 2025. Deze betaling is begin 2026 alsnog voldaan, zodat de BMS-incasso voor het uitzendjaar 2025 in werkelijkheid nog iets hoger uitkomt dan over het jaar 2024.
De gerealiseerde repartitie van 9,0 miljoen (2024: 9,1 miljoen) aan rechthebbenden is iets hoger dan begroot. De rente baten zijn ongeveer gelijk aan 2024. Er is besloten om de inhouding voor administratiekosten in 2025 te verlagen van 10% naar 7,5% ter bijstelling van het eigen vermogen van VEVAM. Als gevolg daarvan is er sprake van een negatief exploitatieresultaat van 38 duizend euro, dat ten laste komt van de algemene reserve.
Verwachtingen 2026
Ervan uitgaande dat er op korte termijn een nieuwe afspraak tot stand zal komen over de hoogte van de BMS-vergoedingen, wordt er voor 2026 een stabiele rechtenopbrengst verwacht. Hopelijk blijft ook de Thuiskopievergoeding min of meer gelijk, afhankelijk van de ontwikkelingen inzake vaststelling van de verdeelsleutels. De te ontvangen Leenrechtvergoeding zal minimaal blijven.Voorts is de verwachting dat er in 2026 met RODAP een definitief akkoord tot stand komt over de vergoeding voor on demand exploitatie van filmwerken.
In verband met de positieve verwachting ten aanzien van de totaal in 2026 uit te keren vergoedingen in verhouding tot de te maken kosten, alsook het streven om het eigen vermogen van VEVAM verder te verlagen, is besloten om de administratievergoeding bij de repartities in 2026 wederom vast te stellen op 7,5% voor alle vier soorten vergoedingen. De inhouding bij individuele doorbetalingen van gelden ontvangen uit het buitenland blijft 5%.
Directiewissel
In 2025 heeft Sylvia Brandsteder besloten om haar functie als directeur van VEVAM na ruim 17 jaar te willen neerleggen. Na een sollicitatieprocedure heeft het bestuur van VEVAM een opvolger gevonden en is Caspar de Kiefte per februari 2026 als nieuwe directeur aangesteld.
Slotsom
De rechtenopbrengst van VEVAM is stabiel wat betreft de vergoedingen voor de lineaire uitzending en kabeldoorgifte en andere wettelijke vergoedingen. De incasso van VOD vergoedingen is door een paar on demand aanbieders van filmwerken in 2023 hervat. Het is echter de bedoeling dat alle marktpartijen gebonden worden aan goede collectieve afspraken over de betaling van vergoedingen. Dat is mede door het ontbreken van een wettelijke regeling uiterst moeilijk. VEVAM blijft zich inzetten om de positie van regisseurs te versterken, en richt zich daarbij in het bijzonder op hun recht op billijke vergoeding voor on demand exploitatie van hun werken.
Willem Roos
Voorzitter Stichting VEVAM